Pop / Rock Dance Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

KID DYNAMITE

Overzicht | Biografie | Discografie | Foto's | Audio/Video

Periode

23-07-1911 - 14-12-1963

Genre

jazz, Surinaamse jazz, tenorsaxofoon

Kid Dynamite

Kid Dynamite is een legendarische Surinaamse tenorsaxofonist. Hij treedt vanaf de jaren dertig in Nederland op in diverse amusementsorkesten, maar speelt het liefst jazz, geïnspireerd door Coleman Hawkins, Illinois Jacquet en Sonny Rollins. De saxofonist begint vanaf de jaren vijftig zijn Surinaamse wortels meer en meer te verwerken in zijn ...
Volledige biografie...

Instrumenten

tenorsaxofoon

Genoemd in de biografie van

1916   Piet van Dijk (1)
1931   Alberto Gemerts
1936   Boy Edgar
Meer resultaten... Minder resultaten

Biografie Kid Dynamite

Kid Dynamite is een legendarische Surinaamse tenorsaxofonist. Hij treedt vanaf de jaren dertig in Nederland op in diverse amusementsorkesten, maar speelt het liefst jazz, geïnspireerd door Coleman Hawkins, Illinois Jacquet en Sonny Rollins. De saxofonist begint vanaf de jaren vijftig zijn Surinaamse wortels meer en meer te verwerken in zijn speelstijl. Daarmee is de muzikant een vernieuwer en voorloper van de fusie tussen wereldmuziek en jazz. Omdat er weinig opnamen van hem bewaard zijn, duurt het na zijn dood in 1963 een paar decennia voordat een nieuwe generatie muzikanten zijn muziek herontdekt en zijn grote waarde voor de Nederlandse muziek wordt erkend. Er wordt een straat in Rotterdam naar hem vernoemd, Hans Dulfer componeert de Kid Dynamite Suite, jazzgroepen Surinam Music Ensemble en Fra Fra Sound wijden albums aan zijn werk en in mei 2013 gaat een theaterstuk over Kid Dynamite in première in het Bijlmer Parktheater.

1911 - 1927

Arthur Parisius wordt op 23 juli 1911 geboren in het dorp Hannover, een voormalige plantage aan de Parakreek, op veertig kilometer ten zuiden van Paramaribo. Zijn moeder overlijdt bij zijn geboorte. Hij wordt opgevoed door zijn grootmoeder.

1928 - 1931

Volgens schrijver Rudie Kagie in het boek De Eerste Neger (1989), en opgetekend uit de mond van medeverstekeling Frits Blijd, reist Parisius drie weken als verstekeling op de SS De Cottica van de KNSM. Hij arriveert op 3 januari 1928 in de haven van Amsterdam. De eerste melding van Parisius' activiteiten als artiest is terug te vinden in een advertentie in de Franeker Courant van 24 juli 1931. De muzikant wordt aangekondigd als onderdeel van een 'neger-duo' begeleid door banjospeler Theodorus Kantoor, later bekend onder de artiestennaam Teddy Cotton. Het trio voert de Amerikaanse dans Black Bottom uit.

1935 - 1937

In de zomer van 1935 werkt Parisius in de Groningse dansclub Astoria. Hij speelt klarinet en altsaxofoon in een combo dat verder bestaat uit de Surinaamse bassist Jules Zeegelaar, de uit Brits-Guiana afkomstige drummer Arthur Pay en de Nederlandse pianist Max Pohla. Een foto van Parisius als lid van de drie leden tellende Suriname Plantation Band (met Lex Vervuurt en Walther Rens) staat in de Radiogids van de VARA. Het trio is te horen in een radio-uitzending over Suriname die op 3 februari 1936 wordt uitgezonden. Door de gespannen politieke situatie in Europa en de opkomst van het nationaal-socialisme in Duitsland, is het voor Joodse en zwarte artiesten vaak moeilijk om aan optredens te komen. Zwitserland is een uitzondering. Parisius gaat door dit land op tournee, onder meer als onderdeel van de band van trompettist Mike Hidalgo. De naam Kid Dynamite wordt voor het eerst genoemd in een stuk in De Jazzwereld van oktober 1936, zij het dat zijn naam verkeerd gespeld wordt als Kyd Dinamyde. Dynamite is dan al overgestapt op tenorsaxofoon. Hij speelt met Teddy Cotton in de Kit Cat Club aan de Wagenstraat in Amsterdam en begint snel daarna zijn eigen band in de Shim Sham Negerclub in de Nieuwstraat in Den Haag, met onder meer Will van der Casteel op piano, gevolgd door optredens in Negro Palace aan het Thorbeckeplein in Amsterdam als sideman in een kwartet met Hildalgo, de Amerikaanse pianist Freddy Johnson en Arthur Pay. Met Johnson doet hij in februari 1937 ook een optreden in het Concertgebouw in Haarlem. In het juninummer van De Jazzwereld uit 1937 schrijft Theo Konijn voor het eerst uitgebreid over de saxofonist. Konijn tekent onder meer enthousiaste reacties uit de monden van Amerikaanse jazzgrootheden Benny Carter en Coleman Hawkins. Vanaf 1 september 1937 speelt Dynamite in het Rotterdamse jazzcafé Mephisto, eerst in de band van Cotton en daarna met de Surinamers Max Woiski en Alma Woiski-Braaf die onder de namen José Baretto en Lolita Mojica staan geprogrammeerd als Cubaanse muzikanten. Kid Dynamite trouwt met een Rotterdamse en blijft vijf jaar met haar gehuwd.

Max Woiski Sr.

1938 - 1945

De saxofonist komt in contact met orkestleider en impresario Lou van Rees en sluit zich aan bij Van Rees' The Collegians. Het eerste optreden met deze groep is op 13 november 1938 in café-restaurant De Galerij in Den Haag. Daarnaast treedt hij op met zijn eigen Coloured Band waarmee hij vanaf november 1939 vijf maanden werkzaam is in Negro Palace Casanova te Rotterdam als vervanger van de band van Max Woiski. Als de club tijdens het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 in de as wordt gelegd, is Dynamite al enige tijd van Rotterdam verhuisd naar Den Haag. Kid Dynamite treedt op in Casanova in de wijk Spangen en dancing Belvédère op Katendrecht (met o.a. Boy Edgar op piano en Teddy Cotton). Onder de Duitse bezetting wordt het steeds moeilijker jazzmuziek te spelen. Als de Verenigde Staten na de aanval op Pearl Harbor in 1941 betrokken raken bij de oorlog, wordt Amerikaanse muziek door de Duitsers verboden. In Amsterdam speelt de saxofonist regelmatig op de Nieuwendijk in cafés Het Wagenlied en Liberty. Hij schrijft arrangementen voor Het Liberty Sextet met saxofonist Siem Dekker. De Surinaamse bands worden door de overheid gedoogd, omdat veel Duitse militairen vaste bezoekers van de cafés zijn en de muziek erg waarderen. Begin 1943 vestigt Kid Dynamite zich in de hoofdstad. Hij treedt in het huwelijk met de Amsterdamse Bep Overweg. Het paar krijgt twee zoons: Franklin (vernoemd naar de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt) en Herman. In de loop van 1944 lukt het Surinaamse muzikanten niet meer het speelverbod te omzeilen en wordt het werken officieel onmogelijk gemaakt. Na de oorlog speelt Kid Dynamite met zijn orkest in het Lido waar de Canadian Officers Club is gevestigd. De band bestaat uit Max Pohla, Jules Zeegelaar, Lou Holtuin en zangeres Ann Margareth Sterman. Het gezelschap treedt ook op voor de Canadese soldaten in Apeldoorn.

Boy Edgar

1946 - 1949

Vanaf september 1946 is de saxofonist een van de bekende muzikanten die zich verbindt aan het dansorkest The Grasshoppers van Cor 'Perez' van Peperzeel. Andere muzikanten in dit orkest zijn onder anderen Boy Edgar, zangeres Melly Sudy, trompettisten Ado Broodboom, Wim Kat en Thijs Levendig, pianist Frans Vink en de saxofonisten Henk Martijn en Sally van der Kloot. De muziek wordt vanaf bladmuziek gespeeld. Kid Dynamite krijgt weinig ruimte voor improvisaties. The Grasshoppers doen vanaf december 1946 tot en met maart 1947 een tournee door Zwitserland en spelen van april tot en met de zomer van 1947 in Spanje. Na deze tournee verlaat de saxofonist de band. Met zijn eigen band Kid Dynamite and his Jungle Rhythms werkt hij van 1 december 1947 tot en met 29 maart 1948 in bar Copacabana aan het Thorbeckeplein in Amsterdam. De groep bestaat uit trompettist Ado Broodboom, pianist Herman de Greef, bassist Jules Zeegelaar en drummer Lou Holtuin. Daarna wordt Dynamite vaste speler van dancing Casablanca op de Amsterdamse Zeedijk. Tussendoor treedt hij ook op in de Rotterdamse dancing L'Ambassadeur (januari 1949) en in het Deense Aalborg (april 1949), met onder meer Teddy Cotton en Walther Rens, en dancing Tabaris in Den Haag dat in september 1949 wordt geopend.

Ado Broodboom

1950 - 1958

Als de Amerikaanse trompettist Dizzy Gillespie op 22 maart 1952 een nachtconcert geeft in het Amsterdamse Concertgebouw, staan The Black and White Stars in het voorprogramma. De bezetting bestaat naast Kid Dynamite uit pianist en bandleider Boy Edgar, trompettist Ado Broodboom, bassist Tony van Hulst en drummer Lou Holtuin. Coleman Hawkins is niet langer meer de grootste invloed van de saxofonist, zoals blijkt uit een recensie van het optreden in het blad Rhythme van 15 april 1952 waarin het spel wordt vergeleken met de Amerikaan Illinois Jacquet. Het concert wordt afgesloten met een jamsessie met onder meer pianiste Pia Beck en Dizzy Gillespie. De muzikanten gaan in de kleedkamer met Gillespie op de foto. Na de opening op 3 september 1953 van Lou Hidalgo's Rotterdamse bar La Bonanza speelt Kid Dynamite regelmatig mee in de huisband Bonanza Boys. Zijn bijdragen op de woensdagavonden worden in november 1954 opgemerkt door een Rotterdamse krant en leiden tot een optreden in het populaire radioprogramma Radioskoop bij de AVRO. Op de opnamen die bewaard zijn gebleven, is de stem van Dynamite te horen als hij de Winti-dans aankondigt. Het wintigeloof heeft de muzikant van zijn grootmoeder meegekregen en loopt als een rode draad door zijn leven. De saxofonist verwerkt steeds meer zijn Surinaamse roots in zijn spel. 'De combinatie van zijn sterk ritmische spel en de ongecompliceerde Surinaamse thema's maakte hem in dat genre tot op heden ongeëvenaard,' schrijft biograaf Herman Oppeneer in 1995. 'Zijn met winti doordrenkte vertolkingen waren in de meeste gevallen superieur aan zijn beste pogingen om Coleman Hawkins, Illinois Jacquet of Sonny Rollins naar de kroon te steken.' In de loop van de jaren vijftig wordt Kid Dynamite nog een paar keer uitgenodigd als gastsolist bij de Skymasters tijdens uitzendingen van het radioprogramma Tip Top Taptoe. Hij maakt enkele plaatopnamen voor het label Telefunken, zoals een versie van The Banana Boat Song van Harry Belafonte. Skip Voogd en Wouter van Gool bezoeken voor het blad Rhythme in 1957 de Scheveningse club Sheherazade voor een concert van Kid Dynamite samen met pianist Cees Slinger, bassist Dick van der Capelle en de Amerikaanse drummer Wally Bishop. Zij horen daar naast uitvoeringen van I'm In The Mood For Love en Summertime ook een versie van Rock Around The Clock.

Cees Slinger Pia Beck Skymasters

1959 - 1963

Eind 1959 en begin 1960 is Kid Dynamite samen met onder meer trompettist Nedly Elstak een paar maanden verbonden aan het orkest van Frits Blijd alias Rico Fernando. Het Orchestre Rico Fernando speelt Zuid-Amerikaanse muziek en doet onder meer optredens in Duitsland en Zwitserland. De saxofonist doet op 18 september 1960 mee aan een benefietconcert in de Rotterdamse club De Lantaarn ten bate van zijn ernstig zieke muzikale Amerikaanse vriend Freddy Johnson. Door de toenemende populariteit van rock-'n-roll is er minder belangstelling voor dans- en amusementsmuziek. La Bonanza wordt na een verbouwing op 1 april 1961 heropend, maar de optredens van Kid Dynamite worden slecht bezocht. De muzikant werkt wel veel in Duitsland. Een ongeluk in het Duitse plaatsje Buchholz met de taxi waar hij samen met Frits Blijd in zit, wordt Kid Dynamite fataal. Hij overlijdt op 14 december 1963 in een ziekenhuis in Hamburg aan zijn verwondingen. Jazzjournalist Michiel de Ruyter schrijft een In Memoriam in Het Parool van 14 december 1963.

Michiel de Ruyter Nedly Elstak

1979 - 1988

Het tijdschrift Doctor Jazz Magazine publiceert in 1979 en 1980 een reeks artikelen over het leven van Kid Dynamite. De hernieuwde belangstelling wekt de nieuwsgierigheid van een nieuwe generatie Surinaamse muzikanten. In 1987 brengt het Surinam Music Ensemble het album Dynamite Cotton Legacy uit als hommage aan de twee wegbereiders van de Surinaamse jazz: Kid Dynamite en Teddy Cotton. Een jaar later wordt ook een straat naar hem vernoemd: de Arthur Parisiusstraat in Rotterdam, een zijstraatje van de Teddy Cottonstraat.

Surinam Music Ensemble

1992 - 1995

Hans Dulfer presenteert in 1992 samen met het Surinam Music Ensemble onder leiding van Eddy Veldman de Kid Dynamite Suite. Wegens succes wordt de suite in 1994 nogmaals uitgevoerd. In 1995 verschijnt bij uitgeverij Jan Mets het boek Kid Dynamite: De Legende Leeft, geschreven door Herman Openneer (1935), medewerker van het Nederlands Jazz Archief.

Hans Dulfer

2001

Hans Hylkema maakt een 75 minuten durende documentaire over Kid Dynamite. De film gaat op 24 november in première tijdens het IDFA.

2004

Fra Fra Sound brengt een eerbetoon aan Kid Dynamite. De jazzgroep maakt nieuwe arrangementen van diens composities en brengt die samen met gastvocalist Carlo Goedhart uit op de cd Kulembanban: Kid Dynamite Tribute.

Fra Fra Sound

2013

Theatergroep Urban Myth brengt de avondvullende productie Kid Dynamite, op 5 mei in het Bijlmer Parktheater, 10 mei in de Stadsschouwburg Amsterdam en op 22 juni in de Stadsschouwburg Utrecht. Via het verhaal van de saxofonist wil Urban Myth de vergeten geschiedenis van Surinaamse Nederlanders in het Nederland van voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog terugbrengen in het collectieve geheugen en vragen stellen bij het actuele onderwerp van de culturele identiteit. Aan de productie wordt meegewerkt door onder anderen zangeres Denise Jannah, voormalige nieuwslezeres Noraly Beyer (research), , Fra Fra Sound, Sylvana Simons, Humberto Tan, Manoushka Zeegelaar Breeveld en Raymi Sambo.

Discografie Kid Dynamite

In de discografie worden officiële opnamen die zijn uitgebracht van de betreffende persoon, band of ensemble per soort geluidsdrager chronologisch opgesomd. Meerdere uitgaven binnen hetzelfde jaar staan alfabetisch gerangschikt. Bij Gastbijdragen worden alleen bijdragen gelinkt aan platen van acts die een volledige vermelding hebben in de Muziekencyclopedie. Dit overzicht is bedoeld als index en biedt daarom geen volledige opsomming. Als muzikanten ook deel uitmaken van de bezetting van een band die in de encyclopedie staat, zijn de discografische gegevens terug te vinden bij de desbetreffende band.

Foto's Kid Dynamite

Audio/Video Kid Dynamite

Video Kid Dynamite

KID DYNAMITE - Surinaamse...
KID DYNAMITE - Surinaamse swing op de Zeedijk : Hans Hylkema
Heeft u ongewenste inhoud gesignaleerd? Maak hier melding van.
KID DYNAMITE - Surinaamse swing op de Zeedijk : Hans Hylkema

Alle video's

Zelf audio of video toevoegen

Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer