Pop / Rock Dance Hiphop Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

LEO FULD

Overzicht | Biografie | Discografie | Foto's | Audio/Video

Leo Fuld

Periode

1912 - 1997

Genre

jiddisch, wereldmuziek, zang

Leo Fuld

In Rotterdam geboren zanger van het Jiddische lied. Begint zijn zangcarrière als chazan, voorzanger in de synagoge, wordt beroemd in zowel de westerse als de Arabische wereld, bewonderd door de grote stemmen uit zijn tijd, van Frank Sinatra tot Oum Kalsoum.
Volledige biografie...

Instrumenten

zang

Genoemd in de biografie van

1946   Anton Kersjes

Biografie Leo Fuld

In Rotterdam geboren zanger van het Jiddische lied. Begint zijn zangcarrière als chazan, voorzanger in de synagoge, wordt beroemd in zowel de westerse als de Arabische wereld, bewonderd door de grote stemmen uit zijn tijd, van Frank Sinatra tot Oum Kalsoum.

1912 - 1931

Als Lazarus 'Leo' Fuld op 29 oktober 1912 in Rotterdam wordt geboren, is hij het derde kind in het arme, joodse gezin Fuld. Na hem zullen er nog zeven broers en zussen bij komen. Moeder is een vrome vrouw. Vader is uitdrager en marktkoopman, en staat zelfs een tijdje als wonderdokter op markten en kermissen. In de synagoge blijkt dat de jonge Leo goed kan zingen. Hij bewondert de grote Amerikaanse synagoge-cantors en leert zichzelf de liederen van de chazan door ze te imiteren. Op zijn zestiende treedt hij her en der in het land op als voorzanger; alles wijst erop dat hij zich zal ontwikkelen tot een professioneel chazan. Fuld is een intelligente jongen; na zijn middelbare school krijgt hij een studiebeurs om aan het Nederlands-Israëlitisch Seminarium in Amsterdam te studeren voor rabbijn. Maar Fuld maakt zijn studie niet af. Hij besluit zanger te worden en gaat als zingende kelner werken in café De Kool op de Kruiskade in Rotterdam. In september 1931 krijgt hij een baantje in de Amsterdamse bioscoop Tip Top in de Jodenbreestraat, waar voornamelijk joodse artiesten niet-Joodse liedjes zingen tijdens de pauzes. Hij heeft veel succes en dat brengt hem ertoe bij de VARA-radio te solliciteren. De liedjesmode van dat moment is Duits operetteachtig repertoire, maar Fuld besluit zich op het laatste moment van zijn mede-sollicitanten te onderscheiden door een Jiddisch lied te zingen. Hij wordt aangenomen, volkszanger Louis Davids introduceert hem voor zijn eerste radio-optreden, en een jaar lang is Fuld, soms meerdere keren per week, live op de radio te horen. In Rotterdam treedt hij op in theater Pschorr aan de Coolsingel, het uitgaansgebied waar alle entertainers en zangers van naam (Louis Davids, Koos Speenhoff, Fien de la Mar) hun opwachting maken.

1932 - 1935

Fulds eerste stap op weg naar internationale roem is een auditie bij de British Broadcasting Corporation in Londen, waar hij de eerste Nederlandse zanger is die in een BBC-microfoon zingt. Hij krijgt een contract voor tien uitzendingen. De internationale doorbraak laat vooral niet lang op zich wachten omdat Jack Hylton, de beroemde Britse dansorkestleider, de negentienjarige zanger een contract aanbiedt voor drie jaar als vaste zanger in zijn orkest. Vanaf dat moment is Fuld te horen met schlagers, swingende songs en een enkel Jiddisch volksliedje in alle belangrijke theaters in Groot-Brittannië en op het vasteland. In 1933 maakt Fuld zijn eerste plaatopnamen in de Berlijnse studio Odeon, vier nummers in het Nederlands en vier in het Jiddisch. De eerste plaat die uitkomt is Ich Fuhr Aheim met als B-kant A Brievele Der Mamme. Een jaar later verschijnt My Yiddishe Mama, een lied van de roemruchte Amerikaanse zangeres en comédienne Sophie Tucker. In de versie van Fuld wordt het nummer wereldwijd een doorslaand succes.

1936 - 1939

In 1936 krijgt Fuld na een optreden in Parijs een contract aangeboden voor optredens in The French Casino op Broadway, New York, door de Amerikaanse theateragent Clifford Fisher die bovendien producer is van de Folies Bergère en later bekend wordt als ontdekker van Edith Piaf. Na The French Casino volgt het Paramount Theatre; Fuld is een ster op Broadway. Langzamerhand zingt hij meer Jiddische en Hebreeuwse liedjes, met nummers als Rosinkes Mit Mandeln, Ich Hob Dich Zu Viel Lieb, Doina, en Wo Ahin Soll Ich Geh'n gooit hij hoge ogen. Fuld is inmiddels getrouwd met Marjorie Winifred Gotlib uit Engeland, maar in 1937 scheidt hij van haar om in New York te huwen met Sjaan uit Beverwijk.

1940 - 1945

Kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verloopt Fulds visum voor Amerika en hij vertrekt naar Nederland om het te laten vernieuwen. Hij reist opnieuw af naar de Verenigde Staten voor een tournee, twee maanden voordat de nazi's Nederland bezetten. Samen met schrijver Hendrik Willem van Loon en orkestleider Max Tak verzorgt hij vanuit een New Yorkse radiostudio uitzendingen bestemd voor Nederland, het toenmalige Oost-Indië en de Nederlandse koopvaardijvloot. Fulds grootste hit in deze periode is In Mijn Scheepje Op De Zee, dat ook het favoriete oorlogslied is van koningin Wilhelmina. Langzamerhand komen de berichten door over de Jodendeportaties. Leo Fuld verliest bijna zijn hele familie; op een zuster na wordt iedereen vermoord in de Duitse concentratiekampen. Hij wil en kan niet meer zingen.

Max Tak

1946 - 1950

Na de oorlog blijft Fuld tot 1948 in de Verenigde Staten, dan keert hij terug naar Nederland. Daar is zijn joodse publiek bijna helemaal verdwenen, maar Fulds dagelijkse voorstellingen in het Amsterdamse theater Tuschinski zijn maandenlang vrijwel uitverkocht. Vervolgens vertrekt hij opnieuw naar Londen. Hij begint met optreden in het London Casino, tourt het land door en schittert in het London Palladium. Het lied Wo Ahin Soll Ich Geh'n, dat hij in Parijs in het Jiddisch heeft horen zingen door een overlevende uit Warschau, en dat hij in een vertaalde versie voor Decca op de plaat heeft gezet onder de titel Where Can I Go?, wordt zijn grootste hit, goed voor miljoenen verkochte platen. Milton Berle, Perry Como en Frank Sinatra nodigen Fuld uit voor gastoptredens in hun televisieshows in New York. Vanaf dat moment rekent de Rotterdamse zanger zijn collega's Billie Holiday, Al Jolson en Edith Piaf tot zijn grootste fans. Het succes levert hem talloze optredens op, in New York, Hollywood, Chicago, Miami, Rio de Janeiro, São Paulo, Buenos Aires, Santiago.

1951 - 1991

Fuld deelt in Parijs tien weken lang een affiche en het podium van het ABC Théâtre met Edith Piaf. Langzamerhand verovert hij ook de Arabische wereld, dankzij optredens in Alexandrië, Beiroet, Casablanca, Algiers en Tunis, met het zingen van Jiddische liedjes. In Caïro wonen de legendarische Egyptische zangeres Oum Kalsoum en haar manlijke evenknie Mohamed Abdel Wahab Fulds show bij in de Auberge des Pyramides, evenals de Egyptische president Nasser en de ambassadeur van Ethiopië. Met als gevolg dat de Ethiopische keizer Haile Selassie Fuld laat boeken voor een optreden ter gelegenheid van de bruiloft van zijn dochter, in zijn paleis in Addis Abeba. In 1954 wint Fuld in Frankrijk de Grand Prix du Disque met het nummer l'Emigrant, speciaal voor hem geschreven door Charles Aznavour. In 1956 richt de zanger in New York zijn club Sabrah op, maar dat is geen succes en Fuld verhuist naar Las Vegas. Het is aan de Rotterdamse zanger Leo Fuld te danken dat de grote Arabische artiesten hun opwachting maken in Parijs. Eigenaar Bruno Cocatrix van Olympia, waar Fuld regelmatig optreedt, klaagt erover dat zelfs grote namen zijn zaal niet meer vol krijgen. Fuld doet hem de namen Farid el-Atrache, Mohamed Abdel Wahab, Abdel Halim Hafez en Oum Kalsoum aan de hand. Het Olympia-concert van Oum Kalsoum in 1966, haar enige buiten de Arabische wereld, staat als legendarisch te boek. In 1970 scheidt Fuld van Sjaan; hij hertrouwt met Ilone Winter. Tot 1982 treedt Fuld nog veelvuldig op, onder meer in zijn woonplaats Las Vegas, en in 1985 krijgt hij vanwege de verdiensten voor zijn vaderland een koninklijke onderscheiding. Hij is nu 72 jaar oud en langzamerhand wordt het stil rond de zanger.

1992 - 1997

In 1992 keert Fuld opnieuw terug naar Nederland; cabaretier Herman van Veen haalt hem over voor de televisie met groot orkest zijn levenslied Wo Ahin Sol Ich Geh'n te zingen. De Nederlandse publicist, musicus en filmmaker Mohamed el-Fers herinnert zich de muziek van Fuld uit zijn jeugd, zoekt hem in 1992 op en maakt een interview met hem voor de Groene Amsterdammer. El-Fers brengt Fuld in contact de jonge Algerijnse raï-muzikanten van de band Raïland; de combinatie is een succes onder Marokkaanse jongeren in Nederland. Nog eenmaal verruilt Fuld zijn echtgenote voor een andere; politievrouw Bep van Laar is in 1996 de gelukkige, en ditmaal wordt de romance breed uitgemeten in de roddelpers. Het levert het paar de ene na de andere uitnodiging op voor feesten en party's, waaronder het verjaardagsfeest van acteur Rijk de Gooyer en een feest van de Jordanese kroegbazin Sien Blommers. Wereldburger Fuld krijgt een plaats tussen Hollandse sterren als Koos Alberts, Ria Valk, en Adèle Bloemendaal. Dan brengt producent El-Fers de zanger in contact met arrangeur Kees Post, met de bedoeling Fulds Jiddische liederen te voorzien van Arabisch klinkende arrangementen. In 1997 verschijnt de cd The Legend op het Ghanese label Hippo Records, vertrouwde melodieën tegen een oriëntaalse achtergrond van violen, fluiten en accordeons. Fuld noemt het verschijnen van de cd “een droom die werkelijkheid wordt”. De plaat wordt door menig liefhebber en criticus bestempeld tot het beste wat Fuld ooit heeft gemaakt. Hij kan er zelf niet lang van genieten, op 10 juni 1997 overlijdt Leo Fuld aan een hartaanval.

Adèle Bloemendaal Herman van Veen Koos Alberts Ria Valk Rijk de Gooyer

Discografie Leo Fuld

In de discografie worden officiële opnamen die zijn uitgebracht van de betreffende persoon, band of ensemble per soort geluidsdrager chronologisch opgesomd. Meerdere uitgaven binnen hetzelfde jaar staan alfabetisch gerangschikt. Bij Gastbijdragen worden alleen bijdragen gelinkt aan platen van acts die een volledige vermelding hebben in de Muziekencyclopedie. Dit overzicht is bedoeld als index en biedt daarom geen volledige opsomming. Als muzikanten ook deel uitmaken van de bezetting van een band die in de encyclopedie staat, zijn de discografische gegevens terug te vinden bij de desbetreffende band.

Foto's Leo Fuld

Audio/Video Leo Fuld

Er is nog geen audio- of videomateriaal aanwezig.
Zelf audio of video toevoegen

Zelf audio of video toevoegen

Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer