Pop / Rock Dance Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

MISHA MENGELBERG / PIET NOORDIJK KWARTET

Overzicht | Biografie | Discografie | Foto's | Audio/Video

Periode

1963 - 1967

Genre

bebop, jazz

Misha Mengelberg / Piet Noordijk Kwartet

Het kwartet van pianist Misha Mengelberg (Kiev, Rusland, 5 juni 1935) en altsaxofonist Piet Noordijk (Rotterdam, 25 mei 1932) geldt als een van de belangrijkste en opwindendste Nederlandse jazzgroepen uit de eerste helft van de jaren zestig. De muzikale (en persoonlijke) spanning tussen de relatief behoudende opvattingen van Noordijk en ...
Volledige biografie...

Bezetting

Piet Noordijk   altsaxofoon
Misha Mengelberg   piano
Rob Langereis   contrabas
Han Bennink   drums

Overige muzikanten

Jacques Schols   contrabas
Willem Breuker   altsaxofoon, basklarinet, tenorsaxofoon
Maarten Altena   contrabas

Genoemd in de biografie van

1958   Misha Mengelberg

Biografie Misha Mengelberg / Piet Noordijk Kwartet

Het kwartet van pianist Misha Mengelberg (Kiev, Rusland, 5 juni 1935) en altsaxofonist Piet Noordijk (Rotterdam, 25 mei 1932) geldt als een van de belangrijkste en opwindendste Nederlandse jazzgroepen uit de eerste helft van de jaren zestig. De muzikale (en persoonlijke) spanning tussen de relatief behoudende opvattingen van Noordijk en de interesse van Mengelberg voor free jazz, geïmproviseerde muziek en muziektheater is aanvankelijk een belangrijke factor in de kracht van het kwartet, maar leidt uiteindelijk tot het uiteenspatten van de groep. De verschillende bassisten van het kwartet – aanvankelijk Jacques Schols (Delft, 21 juni 1935), later vooral Rob Langereis (Amsterdam, 7 februari 1939) – delen over het algemeen de ideeën van Noordijk, terwijl drummer Han Bennink (Zaandam, 17 april 1942) aan de kant van Mengelberg staat. Dat evenwicht gaat teloor als Mengelberg Willem Breuker als tweede blazer in de groep haalt. Hoogtepunten uit het bestaan van het kwartet zijn de studio-opnamen met de Amerikaanse bassist Gary Peacock in 1964, de samenwerking met de Amerikaanse trompettist Ted Curson in 1965 en 1966, en het optreden van het kwartet op het Newport Jazz Festival 1966. Na het uiteenvallen komt de groep nog een aantal keren bij elkaar voor een reünie.

1963

Het trio van Misha Mengelberg, met bassist Jacques Schols en drummer Han Bennink, werkt geregeld samen met blazers zoals tenorsaxofonist Toon van Vliet, rietblazer Theo Loevendie en trompettist Ado Broodboom. Maar met geen van hen wordt een vast samenwerkingsverband aangegaan - tot Mengelberg wordt getipt over Piet Noordijk. Hij is onder de indruk van de altist, die het amusementscircuit beu is, en zo wordt het trio uitgebreid tot een kwartet.

1964

Het Mengelberg-trio maakt een korte tournee met multi-instrumentalist Eric Dolphy en leert veel van hem. Ook Noordijk, die de Amerikaan ontmoet als die te gast is bij Boy's Big Band, raakt onder de indruk van Dolphy's spel. Hij noemt hem zelfs waarderend 'Parker II'. Aan het eind van het jaar is de Amerikaanse bassist Gary Peacock in Nederland met het kwartet van saxofonist Albert Ayler. De VARA organiseert op 4 december 1964 een studio-sessie van het Mengelberg/Noordijk-kwartet met Gary Peacock in plaats van Jacques Schols. De opnamen worden veel later (in 1981) op het VARA Jazz-label uitgegeven onder de titel Driekusman Total Loss, aangevuld met één track van een radio-opname uit juni 1966 met Rob Langereis op bas.

1965

Trompettist Ted Curson, bekend van zijn werk met Charles Mingus, besluit zich voor langere tijd in Europa te vestigen. Hij treedt een aantal malen met het kwartet op, waaronder een concert in Amsterdamse Concertgebouw op 12 februari 1965. Aan het eind van het jaar zorgt het kwartet voor beroering tijdens de uitreiking van de Constantijn Huygensprijs aan de dichter Lucebert, zelf een groot jazzliefhebber. Een krantenbericht meldt: 'De stijlvolle Haagse raadzaal werd volkomen ontluisterd door de wijze waarop de leden van het kwartet de muziek uitvoerden. Meermalen kwamen genodigden [...] naar voren om te kijken naar de vreemde gebaren die de pianist maakte. Velen ergerden zich zichtbaar aan de zwetende drummer die rauwe kreten slaakte en met de tong uit de mond hangend op uitzinnige wijze zijn instrumenten te lijf ging' (geciteerd door Ben Zwanink in zijn tweedelige geschiedenis van het Mengelberg/Noordijk-kwartet in Jazz Bulletin 64 en 65).

1966

In maart maakt het kwartet, met Rob Langereis als nieuwe bassist, opnamen in het Amsterdamse Bavohuis voor een LP die op het Artone-label verschijnt. De aankondiging op de hoes loopt vooruit op een gebeurtenis later dat jaar: een optreden tijdens het befaamde Newport Jazz Festival in Amerika. Op 3 juli 1966 maakt de groep tijdens het middagprogramma een goede indruk op zowel het publiek als organisator George Wein, die de musici vraagt om 's avonds nog een keer op te treden. Als Noordijk hoort dat daar geen honorering tegenover staat, weigert hij. Later betreurt de altist zijn koppigheid: 'Achteraf was het natuurlijk stom. Je zou geld toe moeten geven voor zo'n kans.' Er worden wel opnamen gemaakt in Newport, maar meer dan een stukje drumsolo van Han Bennink, en de afkondiging van de groep blijft niet bewaard. In de loop van het jaar verschijnt rietblazer Willem Breuker ten tonele, soms als vervanger van Noordijk in het kwartet, soms als tweede blazer. Noordijk is hier niet blij mee; hij voelt de balans in het kwartet verdwijnen.

1967

Ook Rob Langereis is weinig gecharmeerd van Breuker. Bovendien gaat Mengelberg steeds meer buitenmuzikale elementen aan de optredens toevoegen: kermisgoed, zeepbellen, handenvol erwten, en zelfs vuurwerk. Zowel voor Noordijk ('Een beetje humor is leuk, maar het werd van kwaad tot erger') als voor Langereis is de lol er op den duur af. Begin 1967 vertrekken zij 'met slaande deuren', volgens geschiedschrijver Ben Zwanink. Maarten van Regteren Altena wordt de opvolger van Langereis, en zo staat een half vernieuwd Misha Mengelberg-kwartet klaar, aan de vooravond van wat uiteindelijk de Instant Composers Pool zal worden.

1975 - 1978

Ondanks de emoties waarmee het kwartet acht jaar eerder uit elkaar is gespat, zijn Mengelberg, Noordijk en Bennink wel te vinden voor een reünie-optreden in het Bimhuis op 15 februari 1975. De bassist is bij deze gelegenheid Ruud Jacobs, die in de jaren zestig ook al enkele keren met de groep optrad. Op 1 mei 1978 is er, als climax van een door Bert Vuijsje georganiseerd privé-concert in het Bimhuis, opnieuw een reünie van het kwartet, nu met de in Amsterdam wonende Amerikaan Wilbur Little op bas.

1987

De Amerikaanse saxofonist John Zorn blijkt een groot liefhebber van de muziek van het kwartet te zijn. Tijdens de October Meeting, waaraan hij op uitnodiging van de artistiek directeur van het Bimhuis Huub van Riel deelneemt, wil hij dan ook graag deze muziek uitvoeren. Met pianist Guus Janssen, bassist Mark Dresser en drummer Martin van Duynhoven doet hij dat onder de titel Total Loss. De NOS maakt er opnamen van, en drie van de composities (Number One - Zorns titel voor To John Hodjazz -, G-Blues en Broezimann) verschijnen later op de compilatie-CD October Meeting 1.

1991

Op uitnodiging van impresario Hanny Kracht komt de oorspronkelijke bezetting (dus met Jacques Schols) bijeen voor een concert in de Beverwijkse jazzclub in het Berlingh College, op 23 februari 1991. Tijd om te repeteren is er niet, dus het repertoire bestaat uit oude stukken en standards. Mengelberg kondigt het optreden op geheel eigen wijze aan: 'Eeuwen geleden, 87 jaar om precies te zijn, hadden wij samen een muziekgroepje. Vanavond gaan we kijken of we nog in leven zijn. We spelen wat muziekwerkjes uit de oude doos die nog niet geheel versleten zijn. Ingrijpen van uw kant lijkt me overbodig' (geciteerd in Herman te Loo's recensie van het concert voor de IJmuider Courant). Ditmaal blijft het niet bij één keer, want het kwartet speelt ook in het Bimhuis, ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van Michiel de Ruyter. Daarna wordt nog opgetreden op het North Sea Jazz Festival in Den Haag.

2007

Ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van Piet Noordijk, op 25 mei 2007 gevierd in het Bimhuis, verschijnt het kwartet als een van de groepen die een beeld moeten geven van de muzikale bezigheden van de saxofonist. Opnamen hiervan worden uitgebracht op de CD Jubilee Concert op het label Jazz 'N Pulz.

2011

Onder de titel Journey brengt Muziek Centrum Nederland in maart 2011 het optreden uit dat het kwartet gaf in het Amsterdamse Concertgebouw op 7 april 1966. Trompettist Ted Curson speelt mee op twee van zijn eigen composities. Op 8 oktober overlijdt Piet Noordijk, 79 jaar oud.

Discografie Misha Mengelberg / Piet Noordijk Kwartet

In de discografie worden officiële opnamen die zijn uitgebracht van de betreffende persoon, band of ensemble per soort geluidsdrager chronologisch opgesomd. Meerdere uitgaven binnen hetzelfde jaar staan alfabetisch gerangschikt. Bij Gastbijdragen worden alleen bijdragen gelinkt aan platen van acts die een volledige vermelding hebben in de Muziekencyclopedie. Dit overzicht is bedoeld als index en biedt daarom geen volledige opsomming. Als muzikanten ook deel uitmaken van de bezetting van een band die in de encyclopedie staat, zijn de discografische gegevens terug te vinden bij de desbetreffende band.

Audio/Video Misha Mengelberg / Piet Noordijk Kwartet

Er is nog geen audio- of videomateriaal aanwezig.
Zelf audio of video toevoegen

Zelf audio of video toevoegen

Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer