Pop / Rock Dance Hiphop Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

Marokko

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

raï
sufi
wereldmuziek

Uitgelicht

Kasba in 2011

Geschiedenis

Chabee is in het Marokkaans de algemene benaming voor popmuziek. Het woord betekent 'populair' en kan diverse muziekstijlen betreffen. De woorden cheb (jongen) en chaba (meisje) zijn ermee verwant. Sinds de jaren zeventig is chabee ook de specifieke benaming voor de meer lichtvoetige Marokkaanse pop. Het andere belangrijke genre is het meer maatschappelijk bewuste raï.
Lees meer...

Kasba

De roots van de leden van Kasba liggen in Nederland en Marokko. Kasba speelt een mix van Noord Afrikaanse en Westerse muziekstijlen en groeit uit tot een van de meest toonaangevende groepen op het gebied van de niet-westerse muziek in Nederland. Kasba werkt samen met tal van artiesten, onder meer ... Lees meer...

Geschiedenis van Marokko

Chabee is in het Marokkaans de algemene benaming voor popmuziek. Het woord betekent 'populair' en kan diverse muziekstijlen betreffen. De woorden cheb (jongen) en chaba (meisje) zijn ermee verwant. Sinds de jaren zeventig is chabee ook de specifieke benaming voor de meer lichtvoetige Marokkaanse pop. Het andere belangrijke genre is het meer maatschappelijk bewuste raï.

Marokko ligt in het noordwesten van Afrika en wordt omringd door Algerije, Westelijke Sahara, de Middellandse Zee, de Straat van Gibraltar en de Atlantische Oceaan. De staat Marokko is ontstaan bij de onafhankelijkheid van Frankrijk, op 2 maart 1956, en wordt voornamelijk bewoond door Arabieren, Berbers en Joden. De aanwezigheid van grote groepen Marokkanen in Nederland vindt zijn herkomst in de jaren zestig. In die periode gaat het Nederland economisch voor de wind en zijn er meer arbeidersplaatsen dan arbeiders. Hierop wordt besloten arbeiders te werven in andere landen, zoals ook Duitsland, Frankrijk en België dat al eerder hebben gedaan. Nederland kijkt daarvoor onder andere in Marokko. Formeel duurt de werving niet langer dan vier jaar (1969-1974). Dat de stroom immigranten - grotendeels afkomstig uit het rifgebied - daarna doorgaat, is het gevolg van primaire en secundaire gezinshereniging. In het eerste geval laat een voormalige gastarbeider zijn gezin overkomen, in het tweede geval huwt een van zijn kinderen kind met een legale verblijfsstatus in Nederland met een Marokkaan uit Marokko.

Tot de oudste muziek van Marokko behoort die van de berbers. Berbermuziek kent drie vormen: dorpsmuziek, rituele muziek en die van professionele muzikanten.
De dorpsmuziek is die van de straatfeesten en festiviteiten, waar bewoners samenkomen om te zingen en dansen. Deze muziek wordt uitgevoerd op slagwerk en fluit. De teksten worden in koor gezongen. De rituele muziek wordt ook gespeeld op slagwerk en fluit, maar daar worden ook ritmisch de handen bij geklapt. Het is muziek die een functie heeft bij het oogsten en zaaien, die boze geesten gunstig moet stemmen, maar wordt ook toegepast bij bijvoorbeeld een bruiloft. Daarnaast heb je groepen rondtrekkende, professionele muzikanten die dorp na dorp aandoen. Een van hen draagt al improviserend gedichten voor, die doorgaans een hoge nieuwswaarde hebben. De muzikale begeleiding bestaat uit slagwerk, een gestreken snaarinstrument en een fluit.

Arabieren komen Marokko binnen via Andalusië (Spanje). Zij nemen de klassieke muziek met zich mee, die dan ook bekend staat als Arabisch-Andalusische muziek (die zijn basis overigens vindt in het verre oosten). Kenmerkend voor deze muziek is, naast de opbouw uit vijf segmenten, de schreeuw-huilerige zang, zoals die ook in de flamenco is terug te vinden. In Marokko leven ook sufigezelschappen. De orthodoxen in de islam proberen hardnekkig alle vormen van verleiding uit te bannen, omdat dat de wil is van Allah. Muziek is een van die verleidingen. De sufis staan daar lijnrecht tegenover. Deze gezelschappen trekken van dorp naar stad om daar hun rituelen uit te voeren. Op een hypnotiserend ritme danst bedwelmend een melodie-instrument (een fluit, een viool of een getokkelde citer, dat wisselt per land en streek), terwijl een zanger poëzie uit de koran voordraagt, als stond hij op een minaret. Door deze muziek en een daarbij behorende cirkeldans zal het publiek in extase geraken en zo dichter bij Allah kunnen komen. Kenmerkend voor Marokko zijn hierbij de broederschappen van de gnawa en de Jilala. De gnawa zijn afstammelingen van het saharavolk, wiens voorvaderen als slaven naar Marokko zijn gehaald. De muziek van de gnawa kent dan ook kenmerken van die van de Sahari en een sterke Afrikaanse invloed. Voor de muziek zijn twee instrumenten van belang: de luit gimbre (of sentir), met zijn lage, droge bastonen, en de metalen castagnetten garagab, die hoefgetrappelachtige, tranceverwekkende ritmes verzorgen. De gnawa's worden met hun muziek nogal eens ingeschakeld om bij iemand een kwade geest uit te drijven. De Jalila brengen hun trancemuziek met een circulaire melodiespelende fluit en een framedrum.

De popmuziek van Marokko wordt Chabee genoemd, wat 'populair' betekent, en kan diverse muziekstijlen betreffen. De term werd aanvankelijk toegepast voor alle muziek die gespeeld werd op straat of in cafés, op welke instrumenten er maar voorhanden waren. Vanaf de jaren zeventig van de 20ste eeuw echter, ontstond er een meer gedefinieerde vorm van chabee. Muziek die een directe afgeleide was van de toen erg populaire popmuziek uit Libanon en Egypte, gespeeld op een Marokkaanse bas en een luit. Muziek die diverse Arabische invloeden vermengde met Europese en Afrikaanse, en waarbij de zang een belangrijk element vormde: iedereen in koor of één zanger die door een achtergrondkoor bijgestaan wordt.

Een andere popsoort die in Marokko wordt gehoord, is de raï. Aan het begin van de twintigste eeuw spelen herders in Algerije, nabij de liberale en losbandige stad Oran, melancholieke fluitmuziek om de tijd te doden, waarbij ze continu raï roepen, wat zoiets als 'naar mijn mening' betekent. De hoeren in de stad pikken de muziek al snel op om hun eigen sores mee te bezingen. Dit tot onvrede van de autoriteiten, die nog eens in grootte toeneemt als een hele generatie jongeren zich over de muziek ontfermt. Met elektrische gitaren, synthesizers en beatboxen bezingen jongens (chebs) en meisjes (chaba's) alles wat officieel in de doofpot moet blijven en bereiken daar ware sterstatus mee. De cassettebandjes met hun raï vinden in de jaren zeventig en tachtig tot ver buiten het land afname, en vooral ook in Marokko. Met dit commerciële succes ontwikkeld zich ook een meer romantisch ingestelde vorm van raï, die van iedere vorm van protest gespeend is. Ondanks dat lanceert de Algerijnse Islamitische partij een campagne tegen het genre. Als Algerijnse fundamentalisten dan ook nog eens aan het liquideren slaan van raï-kopstukken, duikt het genre zelf terug naar de underground, terwijl het merendeel van op de dodenlijst staande sterren de wijk naar Parijs neemt. In die stad zal het genre zich verder ontwikkelen en tevens van invloed zijn op Franse popmuziek, traditionele muziek, rap, r&b en hiphop. Raï wordt in de jaren negentig bijzonder populair onder Marokkaanse immigrantenkinderen, wat in veel West-Europese landen tot eigen scenes leidt, waaronder Nederland.

De Marokkaan Mustafa Loumghari, alias Ashraf, komt in 1984 naar Amsterdam en richt aanvankelijk de raïgroep Noujoum Amsterdam op. In de jaren negentig zal hij debuteren met de groep Ashraf, titel: Le Mediteranien. Op dit album mengt hij, al zingende in het Engels, Frans en Arabisch, raï met rock, reggae en salsa. De plaat is tot aan Marokko zelf een succes. Voor een nieuw album werkt Ashraf vanaf 2001 samen met jazzmuzikant en producer Kees Post en de Nederlandse Marokkaan Mohamed el-Fers, componist, producer, journalist en auteur van biografieën over musici. De groep Raïland is het geesteskind van de Marokkaan Mreqqi, die in 1987 naar Nederland kwam, waarin ook veel blanke Nederlanders zitten. Het eerste album van de groep, dat in 1996 verschijnt, mengt raï met pop, funk, rock, reggae en jazz. De muziek slaat in het begin vooral aan bij de tweede generatie Marokkanen in ons land. Noujoum Raï bestaat uit Marokkaanse, Molukse en Nederlandse muzikanten en is een gedeeltelijke voortzetting van Raïland. De band brengt raï met moderne, westerse invloeden (pop en funk) en voegt drums, bassen en blazers toe aan Arabische ritmes en zang. De band debuteert in 1998 op plaat en is op veel festivals present. De in Den Haag woonachtige Ali Bahia El Idrissi is een Marokkaanse zanger, percussionist, componist, tekstschrijver en videoclipmaker. Hij verzorgt voorprogramma's bij optredens van Cheb Mami en Cheb Khaled en speelt samen met Rachid & Samir Laklifi en Mohammed Benchakhchakh. Voordat hij solo actief wordt speelt hij in de bands El Moustakbal en Casa-Express. In 1998 werkt de sufi-zanger voor het eerst met de Rotterdamse elektronische muzikant en producer Michel Banabila. De samenwerking leidt tot tracks voor de promotie-cd Kawakib Al Maghred (Zuid-Hollandse Popunie, 1999), bijdragen aan albums van Banabila en het debuutalbum Arhil (2000). De cd bevat een mix van sufi-zang, triphop en ambient. Het Brabants/Limburgse Kasba heeft Nederlandse en Marokkaanse roots en mixt raï met onder andere gnawa, reggae en funk. De band is er populair mee in Marokko. In Nederland komt de carrière in een stroomversnelling als de jonge groep in 2002 acte de presence mag geven op het huwelijksfeest van Willem Alexander en zijn geliefde Maxima Zorreguieta. De kroonprins noemt zich ook fan van de in 2003 snel aan populariteit winnende Marokkaanse/Somalische groep Soudfa; met zanger Cheb Anas, die door Kasba was gevraagd hen bij te staan tijdens het huwelijksfeest. Wat in Marokko en Algerije met de raï is gebeurd, gebeurde in Nederland ook: het genre komt in zijn pure protestvorm niet veel meer voor en is eerder een te spelen stijl van muziek die goed voor cross-over gebruikt kan.

Raïland Noujoum Amsterdam Kasba Bahia El Idrissi Ashraf

Over protest, in het nieuwe millennium wordt de hele Marokkaanse gemeenschap in Nederland aangesproken op het criminele gedrag van een minderheid van hun jongeren. Deze kids wijten het zelf aan interraciale problemen en uiten die, naar Amerikaans voorbeeld, via rap en hiphop. Raymzter komt uit Almere en is half van Marokkaanse afkomst. Hij komt in 2002 met het nummer Kutmarokkanen (een door een Amsterdamse wethouder geuite term), wat hem een grote hit oplevert. In zijn kielzog zijn meerdere rappers actief, waarvan Ali B vooralsnog de belangrijkste is.

Raymzter Ali B

 

a
 
f
 
s
 
Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer