Pop / Rock Dance Hiphop Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

fado

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

wereldmuziek

Uitgelicht

Maria de Fátima

Geschiedenis

De 'blues' van Portugal. Deze volksmuziek weerspiegelt de sociaal miserabele positie van de arbeiders in Lissabon.
Lees meer...

Maria de Fátima

Portugese zangeres van de fado, tegenwoordig opererend vanuit Amsterdam. Lees meer...

Belangrijke albums

O Destino van Fernando Lameirinhas

Geschiedenis van Fado

De 'blues' van Portugal. Deze volksmuziek weerspiegelt de sociaal miserabele positie van de arbeiders in Lissabon.

Aan het begin van de 19de eeuw wonen er in de immigrantenwijk Alfama te Lissabon veel Afrikanen en Brazilianen. In hun vrije tijd ontspannen ze in cafés, door hun eigen traditionele dansen te dansen, die qua expressie in vergelijking met wat in Portugal gebruikelijk is in die tijd nogal extravert zijn. Met de jaren vloeit hier een op (Spaanse én Portugese) akoestische gitaar gebaseerde soort nieuwe dans uit voort, die fado wordt gedoopt. De Portugezen zelf hebben in die tijd al een rijke traditie aan literatuur en poëzie, waarin het belang van rijm en metrum opvalt. Qua muziek hebben de Portugezen een traditie van ballades. Het samensmelten van de oorspronkelijke fadodans met deze tradities leidt tot de fado zoals we die tegenwoordig kennen.

De fado ontwikkelt zich tot een muzieksoort die in cafés gezongen wordt, door zowel mannen als vrouwen. Deze performers kunnen uitgroeien tot ware sterren, die er voor zorgen dat de drankgelegenheid waaraan zij verbonden zijn goed bezocht worden. Fado is gedeelde smart. Muziek van iedereen, die tekstueel gekenmerkt wordt door de 'gewone man' die zijn noodlot accepteert. Het falen van de mens wekt hier geen woede of verzet op, maar juist het inzicht dat de mens nietig is en blootstaat aan krachten die groter zijn dan hemzelf. De fado is daardoor weemoedige en berustende muziek. In de cafés groeit de fado uit tot een volwassen muzieksoort, met zijn eigen evergreens. Met de komst van de geluidsdrager wordt het populaire popmuziek, zoals we dat in Nederland met het levenslied en in Amerika met de blues zien gebeuren. De fado is overigens niet alleen volksmuziek. In het universiteitsstadje Coimbro ontwikkelt zich een academische variant, die juist wordt uitgevoerd en gewaardeerd door de elite in plaats van door de 'gewone' man.

Tot midden jaren negentig is fado in Nederland een curiositeit, die hooguit door fanatieke liefhebbers van wereldmuziek wordt gewaardeerd. Wel vinden ook dan al de platen van zangeres en gekroond koningin van het genre Amália Rodrigues een iets bredere aftrek. Daarin komt verandering als zangeres Cristina Branco enkele naar het Portugees vertaalde gedichten van de Nederlandse schrijver Jan Jacob Slauerhoff op fadomuziek zet: Branco Canta Slauerhoff. Deze in ons land opgenomen en ook enkel hier op de markt gebrachte cd zet de deuren voor het genre wagenwijd open. Branco en andere fadistes trekken hier sindsdien volle zalen vol gemêleerd publiek.

In Nederland zelf is het de Amsterdamse Portugees Fernando Lameirinhas die het genre vertolkt, en vermengt met jazz, de Kaapverdiaanse morna en Braziliaanse chorinho en samba. Lameirinhas heeft samengewerkt met onder meer Paul de Leeuw, Bløf-zanger Paskal Jakobsen en Frank Boeijen.

Fernando Lameirinhas

Na in Portugal enkele albums te hebben uitgebracht vestigt zangeres Maria de Fátima zich medio jaren tachtig in Nederland. Samen met haar groep Rosário bracht ze Foi Deus uit, waarop de fado een liaison aangaat met new age, pop en Keltische en Arabische muziektradities. Vanaf 2004 trekt Nynke Laverman de aandacht met in het Fries gezongen fado-liederen.

Nynke Laverman

0 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z *

 

l
 
s
 
Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer