Pop / Rock Dance Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

gamelan

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

Indonesië
krontjong
wereldmuziek

Uitgelicht

Ensemble Gending in 2010

Geschiedenis

Muziek van de Indonesische eilanden Java, Bali en Lombok, gekenmerkt door het gebruik van bronzen percussie-instrumenten.
Lees meer...

Ensemble Gending

In 1988 door Jurrien Sligter opgericht ensemble dat zich toelegt op het uitvoeren van hedendaagse composities voor de Javaanse gamelan. Door de jaren heen hebben talloze componisten werken speciaal voor het ensemble geschreven. Lees meer...

Belangrijke acts

Ensemble Gending

Belangrijke albums

Soekarno Blues van Ensemble Gending

Geschiedenis van Gamelan

Muziek van de Indonesische eilanden Java, Bali en Lombok, gekenmerkt door het gebruik van bronzen percussie-instrumenten.

Van een gamelanorkest wordt wel beweerd dat het eigenlijk één instrument is, dat bespeeld dient te worden door meerdere mensen. Over de oorsprong van het gamelanorkest bestaat geen eenduidigheid. De mythologie wil dat de gamelan werd geschonken door de god Indra, in 404 A.D. Dit betrof een zogenaamd slendro-gemelan. Slendro is een bepaalde toonschaal. In de 9e eeuw werd door mensen het zogenaamde pelog-gamelan bedacht, dat in pelog een andere toonschaal kent. Omdat het smeden van gongs iets is dat al duizenden jaren in heel zuidoost Azië gebeurt en gamelanorkesten ieder uniek zijn in klank, vormgeving (aantal gongs) en stemming en verspreid over heel Java, Bali en Lombok voorkomen, is een eenduidige, musicologisch wetenschappelijk bepaalde afkomst tot op heden nog niet hard gemaakt.

De Indonesische eilanden hebben elk hun eigen soort gamelanmuziek. Java is op te delen in een cultureel verschillend westelijk, oostelijk en centraal gebied, die ieder ook hun eigen specifieke gamelanmuziek kennen. Alledrie zijn rustiger en langzamer dan de gamelantraditie van Bali. Kenmerkend voor gamelanmuziek is dat er geen solo's in voorkomen, wat iedere participerende muzikant even belangrijk maakt. Gamelanorkesten bestaan normaliter enkel uit bronzen percussie-instrumenten, maar het erbij gebruiken van fluiten en strijkinstrumenten komt inmiddels ook voor. Niet onvermeld mag blijven dat in de tijd van de Nederlandse kolonisatie er Javanen als arbeidskracht werden overgebracht van Indonesië naar Suriname. Ter afleiding van het harde werken begonnen zij uit afvalmetaal hun eigen gamelanorkest samen te stellen en uit heimwee de melodieën zoals ze die herinnerden uit hun thuisland te spelen. Daaruit is een geheel eigen gamelantraditie ontstaan.

Eind zeventiende eeuw vinden in Nederland de eerste openbare bespelingen van een gamelan plaats, ter gelegenheid van de Koloniale tentoonstelling in Amsterdam. Het is het begin van een langzame inburgering van het instrument. In het amateur-circuit bestaan vele orkestjes. Professioneel actief zijn onder meer Awas, Gambar, Gong Tirta, Ensemble Widosari, Tjampaka en Istika. Variaties zijn er in de mate waarin men traditioneel opereert of andere Indonesische muzieksoorten en/of westerse popelementen en klassiek erin verwerkt. Toch is het gamelanorkest tot op heden nooit echt doorgedrongen tot de wereld van de popmuziek. Het werkgebied beperkt zich doorgaans tot culturele manifestaties en schouwburgen. Daarbinnen is Ensemble Gending de meest bekende naam. Een muziekensemble dat de traditionele instrumenten van het Javaanse gamelanorkest gebruikt om eigentijdse stukken op uit te voeren. Hiervoor verstrekt het ensemble compositieopdrachten aan in Nederland werkende componisten. Vrij recent is de ontwikkeling van de zogenaamde chromatische gamelan, een gamelan die op de westerse twaalftoonschaal gestemd is. Het is Sinta Wullur die dit instrument heeft laten ontwikkelen. Zij is actief als componist voor Gending, werkt met het Ensemble Widosari en Tjampaka en heeft zelf de artistieke leiding over Multifoon. Laatstgenoemde ensemble voert composities uit voor chromatische gamelan met westerse instrumenten. Zoals Gamelan Meets Saxophones, samen met het Aurelia Saxofoon Kwartet, en Gongs and Strings, met het Odyssey String Quartet. In 2001 schreef componist Peter Schat een Gamelansymfonie voor de chromatische gamelan, die werd uitgevoerd door het Concertgebouworkest.

Ensemble Gending

0 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z *

 

w
 
Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer