Pop / Rock Dance Hiphop Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

rock'n'roll

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

blues
country
doowop
garagerock
Indo-rock
Nederbiet
psychobilly
pubrock
rhythm & blues
rock
rockabilly
surf
tex-mex

Uitgelicht

Tuxedo Buck

Geschiedenis

In de jaren vijftig van de 20ste eeuw ontstane mengvorm van country & western met rhythm & blues die als het begin van de popmuziek wordt beschouwd.
Lees meer...

Tuxedo Buck

De band is in 1985 opgericht door een groepje Nijmeegse studenten die elkaar ontmoet hadden op de TEHATEX, een lerarenopleiding voor creatieve vakken. Aanvankelijk is Tuxedo Buck een rockabilly bandje die op de boulevards van Cannes op straat speelt of een optreden doet in locale cafés. Hun debuut-album "Wild 'n' ... Lees meer...

Geschiedenis van Rock'N'Roll

In de jaren vijftig van de 20ste eeuw ontstane mengvorm van country & western met rhythm & blues die als het begin van de popmuziek wordt beschouwd.

Rock 'n' roll ontstaat in het midden van de jaren vijftig in Amerika uit het samensmelten van blanke country & western en zwarte rhythm & blues. Tijdens de economische crisis in de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog trekken veel plattelandsbewoners naar de stad. Zij nemen hun muziek mee, maar in hun nieuwe leefomgeving verandert die al snel van klank. De nieuwste vindingen, de elektrische gitaar en het drumstel, vormen de basisinstrumenten voor de city blues. De muziek van de blanke Amerikaanse plattelandsbevolking maakt een soortgelijke ontwikkeling mee. Hillbilly music wordt country & western en krijgt door die elektrische versterking ook een hardere klank. In steden als Memphis, New Orleans en Chicago vliegen vonken van inspiratie over van de ene muziekcultuur naar de andere. Countrymuzikanten gaan een drumstel gebruiken en kopiëren de zwarte ritmes en bluesschema's. Bluesjongens versnellen hun tempo om ook op te kunnen treden in de overwegend blanke dansclubs. Daar is vlak na de Tweede Wereldoorlog veel geld te verdienen. Honderdduizenden soldaten keren terug uit Europa en feesten er lustig op los. In talloze rokerige danszaaltjes kruipen de blanke en zwarte volksmuziek naar elkaar toe. Op de landelijke Amerikaanse radio en televisie is daarvan niets te horen. De grote platenmaatschappijen hebben evenmin aandacht voor de 'heidense' muziek met haar vaak onverbloemd erotische teksten. Maar op lokale platenlabels verschijnen talloze plaatjes van dansorkesten. De blanke diskjockey Alan Freed introduceert in 1951 een radioprogramma waarin hij aandacht besteedt aan zwarte muziek: de Moondog's House Rock 'n' Roll Party. De woorden rock 'n' roll heeft hij gepikt van enkele plaatjes. Of de term nu staat voor de manier van dansen die in die jaren gebruikelijk is, waarbij het meisje tegen de jongen aan komt (rock) en vervolgens weer wegdraait (roll) of gewoon een metafoor is voor de geslachtsdaad, zal wel nooit worden achterhaald. De term klinkt lekker en wordt al snel gemeengoed. Alan Freed wordt beschimpt als 'nigger lover' en beticht van omkoping, maar zijn programma is mateloos populair onder jongeren, die via hem voor het eerst kennismaken met de opwindende dansmuziek uit de clubs.

De groeiende belangstelling voor rock 'n' roll wordt ook zichtbaar in de hitparade die Billboard, het vakblad voor de Amerikaanse muziekindustrie, sinds 1940 publiceert. In het voorjaar van 1953 is Crazy Man, Crazy van Bill Haley & The Comets de eerste rock 'n' roll plaat die de landelijke hitparade haalt. Een jaar later, op 12 april 1954, nemen Haley en zijn band Rock Around The Clock op. De single is echter een flop. Pas in de zomer van 1955, als het nummer wordt gebruikt voor de openingsscène van de jeugdfilm The Blackboard Jungle is het alsnog een grote hit. Die opwinding van de nieuwe dansmuziek zonder raciale scheiding dringt ook door tot de tienerkamer van ene Elvis Presley. Een wat verlegen jongen uit Memphis, Tennessee, die in juli 1954 zijn eerste plaatje opneemt voor het lokale platenlabel Sun Records. In de pauze zetten hij en zijn begeleiders Arthur Crudup's That's All Right (Mama) in. Presley zingt het lied met dezelfde intensiteit en maniertjes als een zwarte zanger. Platenbaas Sam Philips beseft dat hij goud in handen heeft. Vertolkt door een blanke die even goed is als zijn zwarte collega's, kan rock 'n' roll ook op grote schaal doorbreken. Na enkele lokale hits verkoopt hij zijn act aan de grote platenmaatschappij RCA die in april 1956 Elvis met de single Heartbreak Hotel op landelijke schaal lanceert. De doorbraak wordt bewerkstelligd met enkele zorgvuldig geplande televisieoptredens, waarin Elvis zijn podiumact laat zien: wild zwaaiend met de armen en schijnbaar ongecontroleerd heupwiegend. De impact is enorm. Zoiets onbehoorlijks is nog nooit vertoond, vinden veel ouders. De meeste jongeren proeven de opwinding en vinden het prachtig. Het eerste tieneridool is geboren. En wat nog belangrijker is: rock 'n' roll is niet meer een 'ondergronds' verschijnsel, maar staat volop in de schijnwerpers van de massamedia.

In Nederland zijn de indorockers wegbereiders van de rock 'n' roll, met de Tielman Brothers en de The Javalins als meest opvallende namen. Op de radio zijn die echter niet of nauwelijks te horen. Daarvoor worden buitenlandse hits door producers en orkestleiders naar het Nederlands vertaald. Die kopieën zijn aanzienlijk braver dan het origineel. Dat verandert als in 1960 Peter (Koelewijn) en zijn Rockets uit Eindhoven hun debuutsingle Kom Van Dat Dak Af uitbrengen, een geslaagde combinatie van Amerikaanse rock 'n' roll met een Nederlandstalige tekst. Voor die tijd ongekend, en een gigantische hit in zowel Nederland als België. Kom Van Dat Dak Af is een echte evergreen: in 1971, 1981 en 1989 wordt het in aangepaste uitvoeringen opnieuw een hit. Peter en zijn Rockets gaan al in 1963 uit elkaar, maar Koelewijn is later een zeer succesvol zanger, componist en producer.

Tielman Brothers Javalins Peter Koelewijn

De uit Den Haag afkomstige The Jumping Jewels zijn de Nederlandse tegenhanger van instrumentale buitenlandse gitaargroepen als The Ventures en The Shadows en afkomstig uit Den Haag. Opgericht in 1960 heten ze aanvankelijk Johnny & His Jewels (later Johnny Lion & The Jumping Jewels). Al in de eerste jaren fungeert het gezelschap als de begeleidingsband van Jan van Leeuwarden, alias Johnny Lion. De eerste single Wheels is een cover. Ook de singles die volgen zijn meestal covers. The Jumping Jewels putten uit een breed repertoire - van Ierse folk, Indonesische klanken tot Amerikaanse rock & roll - en smelt dat om tot herkenbare en bovenal opwindende instrumentaaltjes. De band gaat in 1963 samen met zanger Johnny Lion op tournee door het Verre Oosten en groeit met name in Japan en Singapore uit tot een topattractie. Er worden enkele enorme hits gescoord, terwijl diverse singles en LP's alleen in deze contreien uitkomen. In eigen land is de belangstelling voor The Jumping Jewels tanende. Sinds de opkomst van The Beatles, met hun modernere - en vocale! - beatmuziek, gelden de instrumentale klanken van The Jumping Jewels dan als oubollig. In 1966 stapt de band onder de nieuwe naam Jay-Jays dan ook zelf over op beatmuziek.

The Jumping Jewels Jay-Jays

René Nodelijk speelt eerst in de Haagse Rocking Sensation Boys. Met zijn eigen groep René & the Alligators maakt hij instrumentale rock 'n roll à la The Shadows en The Ventures. Tussen 1961 en 1965 maken de Alligators vele singles en vier EP's. Hun bekendste nummer is Guitar Boogie, dat jarenlang fungeert als herkenningsmelodie van het Veronica-radioprogramma Goud van Oud. De groep kent vele bezettingswisselingen; de later bekend geworden Hans Vermeulen en Cesar Zuiderwijk spelen korte tijd mee. Nadat de groep als Alligators nog een single heeft opgenomen werkt men tot 1977 als dansorkest onder de naam Toby Collar. In 1977 wordt rond Nodelijks tweede vrouw Anja Exterkate de groep Renée geformeerd. In 1982 gaat Anja als Renée solo. Enkele jaren later storten zij zich herenigd als Renée & the Alligators in het goud-van-oud-circuit.

Renée & The Alligators

Met de komst van de beatmuziek in de jaren zestig is rock'n'roll niet langer het meest hippe, opzwepende en rebelse dat er is. Begin jaren zeventig is het, met de nieuwe ontwikkelingen die dan gaande zijn in de muziek, zelfs achterhaald en - ook qua imago - van een vorige generatie. Long Tall Ernie & The Shakers ontstaat in 1972 dan ook min of meer als grap, uit de Arnhemse groep Moan, voorheen The Moans, waarin ook onder meer Herman Brood, pianist Jaap Dekker en de latere Cuby & The Blizzards-bassist en Music Maker hoofdredacteur Jaap van Eik hun carrières beginnen. Bij optredens speelt Moan 'progressieve' popmuziek, na de pauze komen de leden verkleed als rockers terug en spelen een set rock & roll-covers als Long Tall Ernie & The Shakers. Vanaf 1973 wordt het echter serieuzer aangepakt. Via een uitgekiende publiciteitscampagne worden The Shakers gelanceerd als onvervalst ruige rock & roll-act. Geruchten over agressieve en criminele bandleden, vermeende vechtpartijen met platenbazen en een wilde podiumact doen hun werk en The Shakers scoren grote hits. Tv-optredens en concerten in Duitsland volgen. In 1977 behalen de qua bezetting zeer instabiele The Shakers hun allergrootste hits, met potpourri's van oude rock & roll successen. In 1979 wordt de vetkuivenact afgeschaft en is het conceptalbum Meet The Monsters, over monsters van het witte doek, relatief serieus te noemen. Het slaat niet aan. De groep zal in 1982 uit elkaar vallen. Henk Bruysten (basgitaar, zang) had de groep al in 1974 verlaten, om zijn eigen band te beginnen, Hank The Knife & The Jets. Met de eerste single Guitar King is het meteen al raak: het nummer staat maar liefst elf weken in de hitparade en bereikt de tweede plaats. Nog beter vergaat het de opvolger, Stan The Gunman, met een eerste plaats. Het singles kopende publiek laat echter het album The Guitar King links liggen. Wel blijft de groep met haar goed meezingbare rock & roll-liedjes hoge ogen gooien in de nationale hitparade. In 1977 valt de groep uiteen, om korte tijd als Hank The Knife & Crazy Cats verder te gaan.

Long Tall Ernie and the Shakers Hank The Knife & The Jets

Zanger/gitarist Henk van Broekhoven - die al in de jaren vijftig actief was met zijn The Dynamic Rockers - brengt in 1974, als hij vertegenwoordiger is bij een Belgische platenfirma, voor de grap een eigen single uit onder de naam John Spencer. Die single, Jealous Fool, wordt een hitje in België, evenals diens opvolger. De Tilburger groeit uit tot een soort Jack Jersey van België, maar dan iets stoerder. Het samen met Henny Vrienten geschreven Call It Love, haalt in België ook de top tien, en komt ook uit in Nederland, Scandinavië, Duitsland, Zwitserland, Hongarije en Italië. Spencers doorbraak komt pas in 1983, met een naar het Nederlands vertaalde versie van Roy Orbison's Lana. Hij treedt na deze superhit veelvuldig op door het hele land. De John Spencer TV-cd bereikt met 72.000 verkochte exemplaren de gouden status en de tweede plaats in de LP top 50. Na het afnemen van zijn succes (met o.a. odes aan Elvis Presley en Buddy Holly), wijdt hij zich vanaf de jaren negentig aan het produceren en componeren.

John Spencer

In de jaren tachtig is de rock'n'roll synoniem voor de romantische, veilige jaren vijftig. De vetkuif of het suikerspinkapsel, de cadillac en leren jack zijn er de stijliconen van. De Gigantjes worden in 1982 opgericht als een vrijblijvend gelegenheidsorkestje rond kernlid Rob Kruisman. Vanaf 1986 speelt de groep met de opvallende zangeres Mieke Stemerdink, als huisorkest bij VARA's Nachtshow. Mede hierdoor groeit dit swingend gezelschap, dat zich toelegt op het interpreteren van rhythm&blues en rock'n'roll, uit tot een van de meest gevraagde live-acts van Nederland. Vanaf 2000 duikt Stemerdink daarnaast regelmatig op in de media. Geïnspireerd door de new swing van de Amerikaan Brian Setzer richt ze Mieke Giga's New Swing Show op, een veelkoppige newswing formatie.

De Gigantjes Mieke Giga & The New Swing Show

L'Attentat ontstaat in 1981 rond Amsterdammer Allard Jolles (gitaar, zang), afkomstig uit de punkformatie Suspenders en aanvankelijk drummer in Claw Boys Claw, en doet minder aan karikaturale stijlfiguren. Debuutalbum Shamrock is een ongepolijste plaat, met niet altijd even handige teksten, cowpunk en als moerassig omschreven rhythm&blues. Tweede album King Of The Neighbourhood (1986) laat een koerswijziging horen, richting rockabilly en rock'n'roll. De plaat wordt binnengehaald als een grote stap vooruit. Na deze release gaat L'Attentat voor optredens naar Polen, Berlijn, Wenen en België. Minialbum Heartbreaking Stories (1988) bevat country&western, rhythm&blues, blues&boogie en rock'n'roll. De band heeft zijn niche gevonden, een trouwe schare fans en doet ook veel optredens. Jolles ontpopt zich verder als schrijver over architectuur en als producer. In 2000 duikt hij op in het door gitaren overheerste Koster.

L'Attentat

Amsterdammer Arthur Ebeling begint in 1964, op zijn negende met gitaarspelen. In 1975 treedt hij enige maanden op met de funkformatie Rosa King & Upside Down en speelt één keer mee met Groep 1850. Juist dat concert is geregistreerd op de laatste LP van Groep 1850, Live On Tour (1976). In 1981 wordt hij door pianist Jan Robijns gevraagd voor Capsones, waarvan begin 1983 de LP Bah verschijnt. Samen met De Dijk-zanger Huub van der Lubbe richten Ebeling en Robijns de rock'n'roll-band Big Shot op. Tijdens een fietstocht met Van der Lubbe valt Ebeling van zijn fiets. Hij loopt een zware hersenschudding op en is een jaar uit de running. `Door die bewustzijnsvernauwing wilde ik de periode daarna alleen nog maar rock'n'roll spelen', zo verklaart hij het ontstaan van de band Jump! Dickie Jump!, die hij in 1984 opricht. Op de eerste LP (Rockhouse '86) staan nog veel covers, maar de tweede plaat Goin' Out (Idiot '87) bestaat helemaal uit eigen composities. In deze periode raakte voorloper van de rock'n'roll, de rockabilly, via een revival weer in de mode. Popgroepen beginnen niet alleen met het authentiek uitvoeren van het genre (staande bas, elektrische gitaar), maar dikken als gimmick ook modeverschijnselen uit de jaren vijftig, als leren jasjes, cowboylaarzen en vetkuiven aan. Met deze revival beginnen undergroundbands het genre te koppelen aan de energie en uiterlijke stijlkenmerken van de punk (kleding, platenhoezen, e.d.). Het resultaat: psychobilly. Jump! Dickie Jump! onderscheidt zich van de vele rockabilly- en psychobillybands in het midden van de jaren tachtig door een superieure speltechniek. In 1988 begint Arthur Ebeling een solocarrière.

Arthur Ebeling Jump! Dickie! Jump!

 

0
 
z

zZz

 
Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer