Vrouwenband

Popmuziek speelt een belangrijke rol in de emancipatie van bevolkingsgroeperingen. Zo ook voor vrouwen, die in de jaren vijftig en zestig binnen de pop nog in een traditionele rol figureren, maar daarna in alle geledingen een eigen, zelfstandige plek veroveren. In aantal zijn ze nog altijd niet evenredig vertegenwoordigd, maar hun positie is inmiddels vanzelfsprekend.

Belangrijke acts

Chicas del Rock
F.C. Gerania
Ramona's
The Riplets

Belangrijke albums

Gang Bang van Ramona's
Love Special Delivery Boy van The Riplets
Neverneverland van Chicas del Rock

Popmuziek speelt een belangrijke rol in de emancipatie van bevolkingsgroeperingen. Zo ook voor vrouwen, die in de jaren vijftig en zestig binnen de pop nog in een traditionele rol figureren, maar daarna in alle geledingen een eigen, zelfstandige plek veroveren. In aantal zijn ze nog altijd niet evenredig vertegenwoordigd, maar hun positie is inmiddels vanzelfsprekend.

Bij het begin van de popmuziek halverwege de jaren vijftig gaat de rol van de vrouw daarin niet verder dan die van zangeres. Daarbij is een fraai uiterlijk vaak belangrijker dan een goede zangstem. Kenmerkend voor deze periode zijn de meidengroepen. Meestal een trio, soms meer, vrouwen met hoge heldere stemmen, die zangtradities uit gospel en r&b inbrengen in een drieminuten popliedje. De begeleidende muziek, de productie en ook de marketing worden verzorgd door mannen. De gezongen tekst kon wel door een van de zangeressen geschreven zijn, maar is doorgaans afkomstig van een mannenhand. Spreekwoordelijke uitzonderingen zijn er wel, maar ze zijn schaars. Zo is er de Amerikaanse liedjesschrijfster Carole King, die samen met haar partner Gerry Goffin veel van de meidengroepenhits schrijft. En Carole Kay, die als bassiste op talloze hits (o.a. The Beach Boys en veel Motown-producties) speelt. En de twee Nederlandse kunstacademiestudentes Marijke Koger en Josje Leeger die voor veel psychedelische platen de grafische vormgeving verzorgen. Zij zijn onder meer verantwoordelijk voor de karakteristieke bassdrum op de hoes van Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, het legendarische album van The Beatles.

Seemon & Marijke

Pas met Joni Mitchell staat er eind jaren zestig een vrouwelijke singer/songwriter op die het heft in eigen hand durft te nemen en ook daadwerkelijk de competitie met haar mannelijke collega's aankan. In de jaren zeventig volgen er meer: Bonnie Raitt, Janis Ian, Carly Simon, Joan Armatrading en Ricky Lee Jones. De punk helpt eveneens het mannenbastion toegankelijk te maken. Debbie Harry van Blondie maakt van haar rol als sekssymbool haast een parodie, Chrissie Hynde van The Pretenders is in haast alle opzichten 'one of the boys' en tekent bovendien voor al het songmateriaal van haar band. Vanaf dat moment wordt het steeds gewoner dat vrouwen zelf de controle hebben over hun artistieke carrière. De 'material girl' Madonna, wulps en assertief tegelijkertijd, groeit uit tot een rolmodel. Met steeds complexere clips en live-shows behoort ze een tijdlang tot de voorhoede van de popmuziek. In de jaren daarna veroveren vrouwen als Tori Amos, Melissa Etheridge en Ani DiFranco ieder op hun manier een eigen plek in de popmuziek. Begin jaren negentig zijn het er zoveel dat gesproken kan worden van een trend. De Britse popmanager Simon Fuller speelt hier handig op in als hij de helemaal op de ouderwetse leest geschoeide meidengroep Spice Girls formeert: hun credo wordt girl power. Sterke meiden die hun mannetje staan. En zo blijkt het ook in de praktijk te gaan: Fuller mag aan de touwtjes trekken zolang de meisjes het goed vinden. Zodra de meiden er genoeg van hebben vallen de Spice Girls uit elkaar. Ondertussen hebben ze allemaal een zak met geld verdiend die goed genoeg gevuld is om zich nooit meer zorgen te hoeven maken. Uit de alternatieve scene komt de riotgrrrrl, een ruige meid of meidenband die punk, metal en grunge combineert met een ietwat feministische, confronterende en controversiële houding. Achter die imago's voltrekt zich echter wel degelijk een emancipatie in de popmuziek. Vanaf halverwege de jaren negentig zijn vrouwen in alle rollen in de popwereld (zangeres, DJ, componist, producer, manager, jurist, enzovoorts) bepaald geen zeldzaamheid meer.

In Nederland bevestigen in de jaren zestig tienersterren als Willeke Alberti en Anneke Grönloh het traditionele beeld. Zij laten zich echter niet zo gemakkelijk in een afhankelijke rol duwen als hun internationale collega's. Het levert hen een langdurende carrière op. De meidengroepen Luv' en Babe ogen rond 1980 eveneens traditioneel, maar met name de Dolly Dots uiten zich naar internationale maatstaven opmerkelijk onafhankelijk en zijn daarmee Spice Girls avant la lettre. Echte girl power komt er vanaf 1997 van Anouk, die met het assertieve Nobody's Wife een stem geeft aan de nieuwe zelfstandige generatie meiden. Zij krijgt al snel gezelschap van de meiden van Krezip, die binnen hun band waarin ook jongens spelen de boventoon voeren.

Dolly Dots Anouk Krezip

In het alternatieve circuit voltrekt die emancipatie zich al eerder en veel geleidelijker. Vanaf de punk zijn vrouwelijke bassisten, drummers en gitaristen geen zeldzaamheid meer en in Bettie Serveert, dat vanaf 1992 de wereld verovert, is Carol van Dijk niet alleen de frontvrouw, maar ook in belangrijke mate verantwoordelijk voor de artistieke koers. Andere vrouwenbands zijn o.a. The Riplets en Girls Wanna Have Fun. Zij zorgen ervoor dat binnen de Nederlandse popmuziek in de 21e eeuw de vrouw in aantal nog niet evenredig is vertegenwoordigd, maar dat haar zelfstandige positie wel een vanzelfsprekende is.

Bettie Serveert The Riplets Girls Wanna Have Fun