Pop / Rock Dance Hiphop Jazz Wereld Klassiek Hedendaags Podia Festivals Genreboom

zoeloe pop

Overzicht | Geschiedenis | Lijst | Podia | Festivals

Gerelateerd

Afro-pop
wereldmuziek

Geschiedenis

Met de jaren verwesterde variant van divers traditionele muzieksoorten van de zoeloes in Zuid-Afrika.
Lees meer...

Belangrijke acts

Stef Bos

Belangrijke albums

Van Mpumalanga Tot Die Kaap van Stef Bos

Geschiedenis van Zoeloe Pop

Met de jaren verwesterde variant van divers traditionele muzieksoorten van de zoeloes in Zuid-Afrika.

Zuid-Afrika kent vele culturen. In de jaren twintig van de 20ste eeuw trekken vanuit het hele land mensen naar de stad Natal, vanwege de werkgelegenheid aldaar in fabrieken en mijnen. Onder hen de zoeloes die, vaak ver weg van hun familie, troost zoeken bij elkaar en de avonden doorbrengen met zang en dans. Natal stond al bekend om zijn diverse a cappela gezongen muziekstijlen. De zoeloes passen het principe van a cappela toe op hun eigen muziek. Deze nieuwe mix slaat aan en levert eind jaren dertig een nieuwe stijl op: zoeloe a cappela. Naar aanleiding van het eerste plaatsucces met zoeloe a cappela, het nummer Mbube (1939), ontstaat een gelijknamige stroming. De mbube wordt uitgevoerd met z'n vijven: een zanger zingt met kopstem, vier ondersteunen hem met harmonieën - waarin veel basstem. In de jaren veertig ontstaat onder de noemer isikhwela jo een ruigere variant, waarbij de harmonieën meer geschreeuwd worden. Tien jaar later wordt de muziek weer wat gladder van aard, cothoza mfana genaamd. Een meer swingende, dansbare variant ontstaat in de jaren zeventig: iscathamiya. Vooral het zevenkoppige gezelschap Ladysmith Black Mambazo zal met dit genre en de verdere innovatie ervan in Afrika succesvol worden. De rest van de wereld maakt kennis met deze muziek als Paul Simon in 1986 naar Zuid-Afrika afreist om met medewerking van Ladysmith Black Mambazo zijn plaat Graceland op te nemen. Wereldwijde verkoop: zeven miljoen exemplaren.

Naast zoeloe a cappela en diens afgeleiden bestaat er ook zoeloe traditioneel, ook wel aangeduid als maskanda. Als de Portugezen in de 16de eeuw de akoestische gitaar in Zuid-Afrika introduceren, zijn het vooral de zoeloes die het instrument oppikten. Zij ontwikkelen er een speciale tokkelspeelstijl voor (ukupika) en een compositiemodel dat bestaat uit een instrumentaal intro (izihlabo), de hoofdmelodie en het plotsklaps onderbreken daarvan voor een stuk gesproken woord (ukubonga). In de jaren zestig wordt de akoestische gitaar vervangen voor een elektrische. Tien jaar later moet die zijn positie grotendeels afstaan aan de concertina. Met de jaren zijn daar als begeleiding bas en drums bijgekomen, die het van een discoritme voorzien.

Zanger en kleinkunstenaar Stef Bos neemt in 1993 de single Awuwa op in Johannesburg, Zuid Afrika. Hiervoor werkt hij samen met Johannes Kerkorrel, die Afrikaans zingt op het nummer, en de Zuidafrikaanse zangeres Thandie Klaassen. In 1997 zal hij naar het land terugkeren om delen van zijn cd Onderstroom samen met een aantal Zuidafrikaanse muzikanten te schrijven en op te nemen. In 2000 tourt hij door Zuid-Afrika en het verslag van die reis vindt zijn weerslag op het album Van Mpumalanga Tot Die Kaap, waarop gastbijdragen staan van Afrikaanse musici als Tu Nokwe, Louis Mhlanga, Faith Kekana en Stelle Khumalo. Flirten Bos' vorige in Zuid-Afrika opgenomen producties slechts met Afrikaanse kenmerken, op Van Mpumalanga Tot Die Kaap staat alles in het teken van dit land. Zo laat hij de eerste strofen van het nummer Jij Daar in het Donker zingen in het zoeloes (door de a cappela groep Afrika Mamas) om vervolgens zelf verder te gaan in het Nederlands. Elders laat Bos zijn teksten juist beginnen in het Nederlands om later over te schakelen op het daaraan verwante Zuid-Afrikaans. Van Mpumalanga Tot Die Kaap slaat zo een brug tussen Nederlands/Vlaamse kleinkunst en singer-songwriter en diverse vormen Afrikaanse traditionele muziek.

Stef Bos

Muziekencyclopedie.nl op Facebook Muziekencyclopedie.nl op Twitter

reageer